niedziela 4 kwietnia 2021

W kręgu kultury iberyjskiej wykształciła się niezwykle bogata i różnorodna tradycja muzyczna, niemająca odpowiednika nigdzie indziej w Europie, w której twórczość ludowa, żydowska i arabska mieszały się swobodnie z kompozycjami Flamandów i Włochów, tworząc zupełnie unikalny język muzyczny. A później opuściła ona basen Morza Śródziemnego i przeniosła się za ocean, gdzie wzbogaciły ją kultury rdzennych ludów Nowego Świata. To wszystko wybrzmi w koncercie „Carmina latina”, który zobaczymy w Niedzielę Wielkanocną o godz. 18.00 na PLAY KRAKÓW.

Wyruszający do Ameryki w ślad za kolonizatorami misjonarze przeszczepiali muzyczny język Europy na lokalny grunt, gdzie ulegał kolejnym wpływom – tym razem muzyki tradycyjnej ludów z podbitych terenów. Tak narodziła się ta fascynująca hybryda: muzyczny barok Ameryki Łacińskiej.

Refleksja postkolonialna stała się w drugiej połowie XX wieku jednym z dominujących obszarów myśli humanistycznej. Staraliśmy się pojąć, co tak naprawdę stało się w momencie, gdy Europejczycy zaczęli podporządkowywać sobie kolejne obszary odkrywanych przez siebie lądów, a wraz z nimi – często wyjątkowo okrutnie – ludzi tam mieszkających. Dziedzictwo kolonialne stało się wówczas problematyczne, nieco wstydliwe, ale jednocześnie zrozumieliśmy, że proces zmiany kulturowej nigdy nie jest jednostronny ani nawet dwukierunkowy. Zbiegają się w nim i przenikają dziesiątki linii wymiany i rozmaitych zależności. Na przykładzie barokowej muzyki Ameryki widać, jak na zupełnie obcym gruncie przyswajane są nowe (a same już z siebie niejednolite i mozaikowe) wzory i w jaki sposób nasiąkają one lokalnością, tworząc znów coś oryginalnego i unikalnego, co nie mogłoby powstać w żadnym innym miejscu – bo zupełnie inaczej proces ten przebiegał w Meksyku, a inaczej w Peru.

Misjonarze nie bez powodu starali się wprowadzać na tak dużą skalę muzykę europejską do swoich nabożeństw i ceremonii. Widzieli w niej doskonałe narzędzie nawracania pogan, którzy skuszeni niezwykłymi, obcymi dla nich dźwiękami łatwiej zbliżą się do religii chrześcijańskiej, przyjmą ją za swoją i emocjonalnie się do niej przywiążą. Zamysł padł na podatny grunt, bo autochtoni w różnych częściach Ameryki Środkowej i Południowej sami często posiadali interesującą kulturę muzyczną, związaną najczęściej ze sprawowaniem kultu, dlatego idea chwalenia Boga za pomocą śpiewu i gry nie była dla nich czymś nowym, podobnie jak konieczność precyzyjnego opanowania techniki gry na instrumentach. I tak powstało z czasem wiele zespołów śpiewaczych i kapel kościelnych, które wykonywały utwory o znacznym stopniu trudności. Z licznych relacji z epoki wynika jasno, że ich poziom budził podziw: „wszyscy Indianie i Indianki uczestniczyli prawie we wszystkich uroczystościach, śpiewając rano jutrznię na dwa chóry w sposób tak doskonały, że wszędzie przykuliby uwagę słuchaczy. Proroctwa i lamentacje były śpiewane przez dzieci sopranem, nie w jakikolwiek sposób, lecz z modulacjami we włoskim stylu. Męka, responsorium i proroctwa były przeplatane kolejno, bez przerwy, ariami i motetami z akompaniamentem muzycznym” (relacja Gabriela Novata, sekretarza prowincjała jezuitów Diego de Aguilara, przeł. Piotr Nawrot SVD). W ten sposób barok stał się pierwszym stylem prawdziwie globalnym.

Ten barokowy repertuar, pielęgnowany nieprzerwanie przez kolejne pokolenia muzyków, w niektórych zakątkach Ameryki przetrwał setki lat. I choć jego korzenie sięgają przecież Europy, paradoksalnie jego współczesne wykonania na Starym Kontynencie mają posmak odkrycia. Argentyński dyrygent Leonardo García Alarcón zabierze nas w podróż do Nowego Świata w programie „Carmina latina”, czyli „Pieśni łacińskie”. Ten wybitny muzyk należy do najbardziej cenionych interpretatorów muzyki baroku. Każdemu dziełu oddaje coś z własnego temperamentu, dzięki czemu znane, wielokrotnie słyszane utwory pod jego batutą nabierają żywszych barw, a te – bardzo liczne – które artysta dopiero przywraca naszym czasom, prezentują się tak efektownie i z takim blaskiem, że urzekają nas od pierwszych dźwięków.

Dla KBF Krzysztof Dix

Na festiwal zapraszają Miasto KrakówKBF oraz mecenas festiwalu, firma Suempol.

Więcej aktualności

Książka Misteria Paschalia po raz pierwszy dostępna na woblink.com
piątek 1 kwietnia 2022

Książka Misteria Paschalia po raz pierwszy dostępna na woblink.com

Festiwal Misteria Paschalia to jedno z najważniejszych w Europie wydarzeń poświęconych muzyce dawnej, odbywające się w Krakowie w trakcie Wielkiego Tygodnia i Wielkanocy. Ideą tegorocznej edycji jest jeszcze dokładniejsze niż zwykle odzwierciedlenie wydarzeń tego okresu w programie festiwalu oraz ścisłe powiązanie go z podróżą w głąb siebie i problemami etycznymi, które niesie historia męki, śmierci […]

czytaj więcej
19. Festiwal Misteria Paschalia: o lęku i konformizmie
środa 30 marca 2022

19. Festiwal Misteria Paschalia: o lęku i konformizmie

Na Festiwalu Misteria Paschalia posłuchamy oratoriów oświetlających z różnych punktów widzenia wydarzenia Wielkiego Piątku. Gesù Cristo negato da Pietro i Passio secundum Johannem jak dwa reflektory kierują naszą uwagę ku różnym punktom historii pasji Chrystusa. Martyna Pastuszka, dyrektorka rezydentka festiwalu, chce, abyśmy spróbowali je odnieść do własnych doświadczeń i w biblijnej opowieści dostrzegli – tak […]

czytaj więcej
19. Festiwal Misteria Paschalia: droga przemiany
czwartek 17 marca 2022

19. Festiwal Misteria Paschalia: droga przemiany

Dwa pierwsze koncerty Festiwalu Misteria Paschalia związane są z czasem przygotowania i oczyszczenia, jaki poprzedza wydarzenia Triduum Paschalnego. Martyna Pastuszka, dyrektorka rezydentka festiwalu, ułożyła jego program tak, by opowiadał historię duchowej i psychologicznej drogi przemiany, inspirowaną ewangeliczną opowieścią o ostatnich dniach ziemskiej działalności, śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa. Wielki Wtorek i Środa to dni oczekiwania na nieuniknione, kiedy jednocześnie z […]

czytaj więcej
Dzień Muzyki Dawnej – Anacronía
wtorek 8 marca 2022

Dzień Muzyki Dawnej – Anacronía

Pierwszy dzień wiosny już od wielu lat kojarzy się ze świętem muzyki dawnej. Nie inaczej będzie w tym roku. Wspólnie z Europejską Siecią Muzyki Dawnej REMA zapraszamy do świętowania i słuchania europejskiej muzyki średniowiecza, renesansu i baroku, również na żywo. Z okazji „Early Music Day” już 21 marca w Pałacu Potockich zespół Anacronía spróbuje przenieść […]

czytaj więcej
Powrót do źródeł. Znamy program Festiwalu Misteria Paschalia 2022
czwartek 24 lutego 2022

Powrót do źródeł. Znamy program Festiwalu Misteria Paschalia 2022

Misteria Paschalia od lat odkrywają i prezentują kompozycje związane z czasem Wielkiego Tygodnia i Wielkanocy. Festiwal zmienia się i odnawia dzięki opiece wyjątkowych muzyków: dyrektorów rezydentów. Ich różne doświadczenia i zainteresowania sprawiają, że za każdym razem możemy przeżywać festiwalowy czas zupełnie inaczej, na zdarzenia wokół Świąt Wielkanocnych spoglądając z nieznanej dotąd perspektywy. By się tak […]

czytaj więcej
„Carmina Latina”, czyli barok Ameryki Łacińskiej
niedziela 4 kwietnia 2021

„Carmina Latina”, czyli barok Ameryki Łacińskiej

W kręgu kultury iberyjskiej wykształciła się niezwykle bogata i różnorodna tradycja muzyczna, niemająca odpowiednika nigdzie indziej w Europie, w której twórczość ludowa, żydowska i arabska mieszały się swobodnie z kompozycjami Flamandów i Włochów, tworząc zupełnie unikalny język muzyczny. A później opuściła ona basen Morza Śródziemnego i przeniosła się za ocean, gdzie wzbogaciły ją kultury rdzennych […]

czytaj więcej
Celebracja tajemnicy Wielkanocy
sobota 3 kwietnia 2021

Celebracja tajemnicy Wielkanocy

W Wielką Sobotę dwie znakomite artystki – sopranistka Mariana Flores i lutnistka Mónica Pustilnik – zapraszają nas na przepełniony atmosferą refleksji kameralny koncert kontemplujący zarówno tajemnice Wielkanocy, jak i całkiem świeckie sekrety miłości. Premiera na PLAY KRAKÓW 3 kwietnia o godz. 20.00. Wybrany przez Flores i Pustilnik repertuar zbiera kompozycje nie tylko z Półwyspu Iberyjskiego, […]

czytaj więcej
Zapomniana Perła Południowego Baroku
piątek 2 kwietnia 2021

Zapomniana Perła Południowego Baroku

W Wielki Czwartek na Festiwalu Misteria Paschalia zabrzmi „Mattutino de’ Morti”. To kolejny dowód na to, że także poza głównymi ośrodkami kwitło bujne życie muzyczne, a przeszłość kryje jeszcze wiele arcydzieł czekających na swoich odkrywców. Premiera na PLAY KRAKÓW 2 kwietnia o godz. 20.00. Davide Perez, autor „Mattutino de’ Morti”, urodził się w 1711 roku w Neapolu, jednej […]

czytaj więcej
Muzyka Średniowicznych Mniszek
czwartek 1 kwietnia 2021

Muzyka Średniowicznych Mniszek

Rozpoczynający się 1 kwietnia 18. Festiwal Misteria Paschalia zostanie zainaugurowany koncertem „Cantrix”. Agnieszka Budzińska-Bennett wraz z kierowanym przez siebie ensemble Peregrina zabierze słuchaczy w podróż do średniowiecznych hiszpańskich klasztorów, prezentując kontemplacyjny, a zarazem barwny i różnorodny repertuar śpiewany niegdyś przez mniszki. Premiera 1 kwietnia o godz. 20.00 na PLAY KRAKÓW. Jednocześnie informujemy, że w związku z […]

czytaj więcej

Organizatorzy